Shkurt: Miopia (shkurtpamësia) është gjendja kur sendet afër duken qartë, ndërsa ato larg duken të turbullta. Ndodh kur syri është pak më i gjatë se zakonisht ose kornea është shumë e harkuar, ndaj drita fokusohet para retinës. Zakonisht shfaqet në moshën shkollore dhe rritet deri rreth 20 vjeç. Te fëmijët, koha jashtë e ul rrezikun që ajo të shfaqet, dhe kontrolli i miopisë mund ta ngadalësojë. Miopia nuk shërohet vetë: korrigjohet me syze ose lente kontakti, dhe te të rriturit me numër të qëndrueshëm, me operacion me lazer ose me lente ICL.
Çfarë është miopia?
Te syri pa numër, kornea dhe thjerrëza e fokusojnë dritën saktë mbi retinë. Te miopia, kokërdhoku i syrit është pak më i gjatë nga përpara prapa, ose kornea është shumë e harkuar. Drita fokusohet para retinës dhe sendet larg dalin të turbullta. Nga afër, për shembull për të lexuar, syri sheh mirë.
Numri i syzeve për miopinë shkruhet me minus dhe matet në dioptri (D), për shembull −2.00 D. Sipas klasifikimit të Akademisë Amerikane të Oftalmologjisë (AAO), miopia nën 3 dioptri quhet e lehtë, nga 3 deri në 6 dioptri e moderuar, dhe mbi 6 dioptri (numër syzesh përtej −6.00 D) miopi e lartë.
Miopia është shumë e zakonshme dhe po shtohet në të gjithë botën. AAO vlerëson se deri në vitin 2050 gati gjysma e popullsisë së botës mund të jetë miope.
Cilat janë shenjat e miopisë?
Te të rriturit, shenjat më të zakonshme janë:
- tabelat në rrugë, televizori ose fytyrat larg duken të paqarta;
- i ngushtoni sytë për të parë më qartë;
- sytë lodhen dhe ju dhemb koka.
Fëmijët e vegjël me miopi shpesh nuk ankohen se shohin turbull. Prindërit mund të vënë re që fëmija:
- nuk lexon dot tabelën në klasë;
- ulet shumë afër televizorit ose e mban telefonin shumë afër fytyrës;
- fërkon sytë shpesh ose ankohet për dhimbje koke.
Miopia e lehtë mund të mos japë asnjë shenjë. Prandaj këshillojmë kontroll të syve edhe kur fëmija nuk ankohet. Kur dhe sa shpesh bëhet kontrolli në çdo moshë e gjeni te sa shpesh duhet test për sytë.
Pse shfaqet miopia dhe pse po shtohet te fëmijët?
Shkaku i saktë nuk dihet plotësisht, por tre faktorë janë të njohur:
- Trashëgimia. Rreziku është më i lartë kur prindërit ose të afërmit janë miopë.
- Koha brenda dhe pak dritë natyrale. Fëmijët që kalojnë shumë kohë brenda kanë më shumë rrezik, ndërsa ata që rrinë më shumë jashtë, në dritën e diellit, kanë më pak gjasa të bëhen miopë.
- Mosha e rritjes. Miopia zakonisht nis mes 6 dhe 14 vjeç dhe rritet bashkë me syrin, deri rreth moshës 20 vjeç. Mes 20 dhe 40 vjeç ndryshon pak.
Sa më herët të nisë miopia, aq më i lartë është rreziku që në moshë të rritur të jetë e lartë. Prandaj fëmijët me miopi i ndjekim rregullisht.
Miopia te fëmijët: si ngadalësohet?
Te fëmijët, rritja e miopisë mund të ngadalësohet: kjo quhet kontroll i miopisë. Syzet e zakonshme e korrigjojnë shikimin, por nuk e ndalojnë rritjen e numrit. Në klinikën tonë, kontrolli i miopisë te fëmijët bëhet me syze speciale, pika atropine me dozë të ulët, lente kontakti multifokale, ortokeratologji dhe ndryshime në aktivitetet e përditshme. Qëllimi është të ngadalësohet përkeqësimi i miopisë dhe zgjatja e syrit gjatë rritjes.
| Mënyra | Si funksionon | Çfarë duhet ditur |
|---|---|---|
| Më shumë kohë jashtë | drita natyrale lidhet me më pak miopi | këshillojmë të paktën 1–2 orë jashtë në ditë dhe jo më shumë se 1–2 orë ekran në ditë |
| Pika atropine me dozë të ulët | një pikë në ditë, para gjumit, për disa vjet | sipas AAO, e ndalojnë ose e ngadalësojnë miopinë te rreth 7 në 10 fëmijë; mund të japin skuqje ose kruajtje rreth syrit |
| Syze speciale ose lente kontakti multifokale | e ndryshojnë fokusin në anë të shikimit | mund ta ngadalësojnë miopinë, por nuk funksionojnë njësoj te çdo fëmijë; lentet e kontaktit kanë rrezik infeksioni dhe kërkojnë higjienë të kujdesshme |
| Ortokeratologjia (lente të ngurta që mbahen natën) | e rrafshojnë përkohësisht kornenë | shikim pa syze gjatë ditës; ka rrezik infeksionesh të rënda që mund ta dëmtojnë shikimin, ndaj fëmija ndiqet nga afër |
Cila mënyrë i përshtatet fëmijës e vendosim pas ekzaminimit të plotë, sipas moshës, numrit dhe sa shpejt po rritet ai. Si zhvillohet vizita e fëmijës e shpjegojmë te okulist për fëmijë.
Nga përvoja e Dr. Nishant Taneja-s: Prindërve u themi që fëmija të kalojë më shumë kohë jashtë dhe të bëjë pushime nga ekrani. Kjo ndihmon së bashku me trajtimin që zgjedhim për kontrollin e miopisë.
A shërohet miopia? Mënyrat e korrigjimit te të rriturit
Miopia nuk shërohet vetë, por korrigjohet. Nuk ka prova shkencore që ushtrimet e syve, vitaminat ose tabletat e parandalojnë ose e shërojnë. Syzet dhe lentet e kontaktit e korrigjojnë shikimin për sa kohë i mbani. Te të rriturit me numër të qëndrueshëm, operacioni me lazer ose lentja ICL mund ta korrigjojë numrin.
| Mënyra | Për kë | Shënime |
|---|---|---|
| Syze | çdo moshë | numri përditësohet kur ndryshon |
| Lente kontakti | të rriturit dhe disa fëmijë | higjiena e lenteve ka rëndësi |
| Lazer: SMILE Pro, Femto-LASIK, PRK | të rriturit me numër të qëndrueshëm | lazeri i jep kornesë formë të re |
| Lente ICL | numër shumë i lartë ose korne e hollë | lentja vendoset brenda syrit, mes irisit dhe thjerrëzës natyrale, përmes një prerjeje të vogël, pa e riformuar kornenë |
| Zëvendësimi i thjerrëzës | disa të rritur | thjerrëza natyrale zëvendësohet me një artificiale |
Te operacioni i miopisë me lazer, metodën e zgjedhim sipas numrit, trashësisë dhe formës së kornesë dhe mënyrës suaj të jetesës. Indian Eye Institute & Laser Center (Klinika Indiane e Syrit) në Tiranë është klinika e vetme në Shqipëri me SMILE Pro dhe lazerin ZEISS VISUMAX 800. Si ndryshojnë dy metodat kryesore e shpjegojmë te SMILE Pro apo Femto-LASIK.
Si çdo operacion refraktiv, edhe lazeri mund të sjellë drita që verbojnë, rrathë rreth dritave ose shikim më të dobët natën. Këto i shpjegojmë në konsultë, para se të vendosni.
Kur mund të operohet miopia me lazer?
Kush është kandidat e vendos ekzaminimi i syrit, jo vetëm numri i syzeve. Në përgjithësi duhet të jeni mbi 18 vjeç, numri të mos ketë ndryshuar për të paktën 12 muaj, kornea të jetë e shëndetshme dhe mjaftueshëm e trashë, dhe të mos jeni shtatzënë ose me gji. Para lazerit përjashtojmë edhe keratokonusin, një sëmundje e kornesë që shfaqet shpesh te të rinjtë.
Në klinikën tonë, SMILE Pro trajton miopinë deri në −10.00 D, ndërsa Femto-LASIK deri në −12.00 D. Kur numri është më i lartë ose kornea është e hollë, vlerësojmë metoda të tjera, mes tyre lentja ICL, që korrigjon miopinë deri në −18.00 D, sipas modelit dhe matjeve.
Lazeri nuk i parandalon syzet e leximit pas moshës 40: ato vijnë nga plakja e thjerrëzës (presbiopia). Për këtë ka zgjidhje të tjera, te korrigjimi i presbiopisë.
Miopia e lartë dhe retina: kur duhet vizitë urgjente?
Njerëzit me miopi të lartë kanë më shumë gjasa për glaukomë, katarakt (perde të syrit), degjenerim makular dhe shkëputje të retinës, dhe rreziku për shkëputje rritet sa më e lartë të jetë miopia. Prandaj, te miopia e lartë, retinën e kontrollojmë rregullisht. Në kontrollin e plotë matet edhe tensioni i syrit.
Shkoni te okulisti po atë ditë nëse shihni papritur:
- shkëndija drite;
- shumë pika ose fije të zeza të reja;
- një hije e errët që mbulon një pjesë të shikimit.
Këto mund të jenë shenja të shkëputjes së retinës, që trajtohet urgjentisht. Nëse papritur nuk shihni me njërin ose me të dy sytë, shkoni menjëherë në urgjencë. Shenjat e tjera të retinës janë te sëmundjet e retinës.
Pyetje të shpeshta
A e shkakton telefoni ose ekrani miopinë?
Shkaku i saktë i miopisë nuk dihet. Shumë ekspertë e lidhin rritjen e miopisë te fëmijët me më shumë kohë para ekranit dhe më pak kohë jashtë. Prandaj prindërve u këshillojmë kohë jashtë çdo ditë dhe kufizim të ekranit.
A mund të bëj lazer nëse kam miopi të lartë?
Varet nga numri dhe nga kornea. Në klinikën tonë, SMILE Pro trajton miopinë deri në −10.00 D dhe Femto-LASIK deri në −12.00 D; kur numri është më i lartë ose kornea është e hollë, vlerësojmë metoda të tjera, si lentja ICL.
A duhet të mbajë fëmija syzet gjatë gjithë kohës?
Sa dhe kur i mban syzet e vendosim sipas numrit. Miopia e pakorrigjuar te fëmijët e vegjël mund të shoqërohet me strabizëm ose me syrin dembel, ndaj kontrolli dhe syzet e duhura kanë rëndësi.
Burimet
- American Academy of Ophthalmology — Nearsightedness: What Is Myopia?
- American Academy of Ophthalmology — Prescription for Keeping Children Out of Glasses: Sunshine
- American Academy of Ophthalmology — Implantable Collamer Lens (ICL)
- American Academy of Ophthalmology — What Is Keratoconus?
- National Eye Institute — Nearsightedness (Myopia)
- NHS — Short-sightedness (myopia)
- NHS — Vision loss
Keni miopi dhe doni të dini nëse jeni kandidat për lazer, ose doni të kontrolloni miopinë e fëmijës? Rezervoni një vizitë okulistike në Indian Eye Institute & Laser Center në Tiranë. Rezervoni vizitën · Tel. +355 67 50 30 017
