Katarakti zakonisht zhvillohet ngadalë. Në fillim, ndryshimet mund të duken të vogla: nevojë për më shumë dritë gjatë leximit, ngjyra më pak të gjalla ose bezdi nga fenerët gjatë drejtimit të makinës natën.
Me kalimin e kohës, turbullimi i thjerrëzës natyrale mund ta bëjë më të vështirë leximin, punën, drejtimin e automjetit dhe aktivitetet e tjera të përditshme.
Kirurgjia e kataraktit është trajtimi që largon thjerrëzën e turbulluar dhe e zëvendëson atë me një lente intraokulare artificiale. Në Indian Eye Institute and Laser Center në Tiranë, ndërhyrja realizohet nën kujdesin e Dr. Nishant Taneja dhe planifikohet individualisht sipas gjendjes së syrit, nevojave vizuale dhe stilit të jetesës së pacientit.
Çfarë është katarakti?
Thjerrëza natyrale e syrit ndodhet pas irisit dhe, kur është transparente, ndihmon në fokusimin e dritës mbi retinë. Katarakti shfaqet kur kjo thjerrëz humbet transparencën.
Si rezultat, drita nuk fokusohet më siç duhet dhe pamja mund të duket e mjegulluar, më e errët ose me më pak kontrast.
Katarakti lidhet më shpesh me procesin natyror të plakjes, por mund të ndikohet edhe nga faktorë të tjerë, si diabeti, traumat e syrit, përdorimi afatgjatë i disa medikamenteve, ekspozimi ndaj rrezatimit ose ndërhyrjet e mëparshme okulare. Ekzistojnë edhe forma të lindura të kataraktit.
Katarakti nuk mund të hiqet me pika, medikamente ose ushtrime për sytë. Në fazat e hershme, syzet e reja dhe ndriçimi më i mirë mund të ndihmojnë përkohësisht, por kirurgjia është trajtimi që largon vetë thjerrëzën e turbulluar.
Cilat janë simptomat e kataraktit?
Simptomat mund të ndryshojnë sipas llojit dhe shkallës së kataraktit. Shenjat më të zakonshme përfshijnë:
- Shikim të turbullt, të mjegulluar ose të zbehtë
- Ndjeshmëri më të madhe ndaj dritës
- Shkëlqim verbues nga dielli ose fenerët
- Vështirësi në shikim gjatë natës
- Rrethe drite rreth llambave dhe fenerëve
- Ngjyra që duken më pak të gjalla ose me nuancë të verdhë
- Ndryshime të shpeshta të numrit të syzeve
- Nevojë për ndriçim më të fortë gjatë leximit
- Shikim të dyfishtë në syrin e prekur
Këto simptoma mund të lidhen edhe me probleme të tjera okulare. Vetëm një ekzaminim i plotë mund të konfirmojë nëse shkaku është katarakti dhe të vlerësojë nëse retina, kornea, nervi optik ose pjesë të tjera të syrit kanë nevojë për kujdes të veçantë.
Kur rekomandohet kirurgjia e kataraktit?
Nuk është e nevojshme të pritet që katarakti të “piqet”. Koha e ndërhyrjes vendoset zakonisht kur ulja e shikimit fillon të ndikojë në pavarësinë dhe cilësinë e jetës së pacientit.
Një person që drejton automjet çdo ditë, punon me detaje të imëta ose lexon shumë mund ta ndiejë nevojën për trajtim më herët se dikush me kërkesa të ndryshme vizuale.
Vendimi nuk bazohet vetëm në shkallën e turbullimit. Kirurgu merr parasysh:
- Mprehtësinë e shikimit
- Shkëlqimin verbues
- Shëndetin e përgjithshëm të syrit
- Profesionin e pacientit
- Aktivitetet e përditshme
- Mënyrën e jetesës
- Pritshmëritë pas ndërhyrjes
Kirurgjia mund të jetë e nevojshme edhe kur katarakti pengon ekzaminimin ose trajtimin e një sëmundjeje tjetër të syrit.
Në rastet më komplekse, si katarakti pas traumës, problemet e ligamenteve të thjerrëzës, komplikacionet nga një ndërhyrje e mëparshme ose sëmundjet shoqëruese të retinës dhe glaukomës, nevojitet planifikim më i specializuar.
Si planifikohet ndërhyrja?
Përpara kirurgjisë bëhet një ekzaminim i detajuar për të vlerësuar kataraktin dhe strukturat e tjera të syrit. Kryhen matje biometrike për të përcaktuar fuqinë e lentes intraokulare që do të vendoset.
Gjithashtu, diskutohen historia mjekësore e pacientit, medikamentet që përdor, ndërhyrjet e mëparshme dhe nevojat e tij vizuale.
Përzgjedhja e lentes është një pjesë e rëndësishme e planifikimit. Lentet monofokale zakonisht ofrojnë një fokus kryesor, shpesh për shikimin në distancë, dhe pacienti mund të ketë ende nevojë për syze për afër.
Lentet multifokale ose lente të tjera premium synojnë të ofrojnë shikim në më shumë se një distancë dhe të reduktojnë varësinë nga syzet. Megjithatë, ato nuk janë të përshtatshme për çdo pacient.
Nëse ekziston astigmatizëm, në disa raste mund të merret në konsideratë një lente torike. Zgjedhja varet nga matjet, shëndeti i kornesë dhe retinës, mënyra e jetesës dhe pritshmëritë e pacientit.
Asnjë lente nuk garanton shikim të përsosur në çdo distancë dhe në çdo kusht ndriçimi. Për këtë arsye, këshillimi i qartë përpara ndërhyrjes është thelbësor.
Si kryhet kirurgjia e kataraktit?
Kirurgjia e kataraktit zakonisht është një procedurë ditore dhe kryhet me anestezi lokale. Në Indian Eye Institute and Laser Center, kohëzgjatja orientuese e një ndërhyrjeje të zakonshme është rreth 15–20 minuta, megjithëse koha mund të ndryshojë sipas kompleksitetit të rastit.
Përmes një prerjeje shumë të vogël, kirurgu largon thjerrëzën natyrale të turbulluar dhe vendos lentën intraokulare të përzgjedhur. Lentja artificiale qëndron brenda syrit dhe merr përsipër funksionin e fokusimit të dritës.
Gjatë procedurës pacienti zakonisht është zgjuar, por syri mpihet me anestezi lokale. Mund të shihen drita ose lëvizje, por ndërhyrja planifikohet për të minimizuar parehatinë.
Pas një periudhe të shkurtër monitorimi, pacienti zakonisht largohet nga klinika po atë ditë, i shoqëruar nga një familjar ose person i afërt.
Çfarë duhet të prisni pas ndërhyrjes?
Rikuperimi pas kirurgjisë së kataraktit është gradual. Në ditët e para, shikimi mund të jetë i turbullt dhe syri mund të jetë më i ndjeshëm ndaj dritës, të lotojë ose të japë një ndjesi të lehtë irritimi.
Përmirësimi i shikimit varet jo vetëm nga heqja e kataraktit, por edhe nga gjendja e kornesë, retinës, nervit optik dhe sëmundjet e tjera okulare që mund të jenë të pranishme.
Pas ndërhyrjes, pacientit i përshkruhen pika për sy dhe i jepen udhëzime të personalizuara. Zakonisht këshillohet:
- Të përdoren pikat saktësisht sipas orarit të dhënë
- Të mos fërkohet ose shtypet syri
- Të shmangen ngritja e peshave dhe sforcimet
- Të mbrohet syri nga pluhuri, tymi dhe uji i papastër
- Të mos drejtohet automjet pa miratimin e kirurgut
- Të ndiqen të gjitha kontrollet pas ndërhyrjes
Kirurgu përcakton se kur pacienti mund t’u rikthehet punës, sportit, grimit, larjes së flokëve dhe aktiviteteve të tjera. Udhëzimet mund të ndryshojnë sipas ecurisë së shërimit dhe llojit të ndërhyrjes.
A ka rreziqe kirurgjia e kataraktit?
Si çdo ndërhyrje kirurgjikale, edhe kirurgjia e kataraktit ka rreziqe të mundshme. Ato mund të përfshijnë infeksionin, inflamacionin, ndryshimet e presionit të syrit, ënjtjen e kornesë ose retinës, zhvendosjen e lentes dhe, rrallë, komplikacione që mund të ndikojnë seriozisht në shikim.
Pas muajsh ose vitesh, disa pacientë mund të zhvillojnë turbullim të kapsulës së pasme që mban lentën artificiale. Kjo nuk do të thotë se katarakti është rikthyer. Gjendja zakonisht mund të trajtohet me një procedurë të shkurtër lazer, kur mjeku e konsideron të nevojshme.
Pas ndërhyrjes duhet të kontaktoni menjëherë ekipin mjekësor nëse shfaqen:
- Dhimbje të forta
- Ulje e papritur e shikimit
- Skuqje që përkeqësohet
- Sekrecione nga syri
- Shumë pika të zeza të reja
- Shkëndija drite
- Një hije e ngjashme me perde në fushën e shikimit
Vlerësimi i shpejtë është i rëndësishëm për çdo simptomë të pazakontë.
Pse ekzaminimi i plotë bën diferencën?
Kirurgjia e kataraktit nuk është thjesht heqja e një thjerrëze të turbulluar. Ajo përfshin zgjedhjen e kohës së duhur, matjet e sakta, përzgjedhjen e lentes dhe planifikimin sipas shëndetit të të gjithë syrit.
Dy pacientë me katarakt të ngjashëm mund të kenë nevoja dhe rezultate të ndryshme për shkak të gjendjes së retinës, kornesë, glaukomës, diabetit ose ndërhyrjeve të mëparshme.
Dr. Nishant Taneja ka mbi 20 vite përvojë kirurgjikale dhe trajton si kataraktin e zakonshëm, ashtu edhe raste komplekse që kërkojnë ekspertizë vitreoretinale dhe menaxhim të komplikacioneve okulare.
Në Indian Eye Institute and Laser Center në Tiranë, çdo plan trajtimi ndërtohet pas një vlerësimi të personalizuar të syve dhe nevojave të pacientit.
Nëse shikimi është bërë më i turbullt, dritat ju shqetësojnë ose aktivitetet e përditshme po bëhen më të vështira, rezervoni një konsultë okulistike me Dr. Nishant Taneja. Një ekzaminim i plotë mund të përcaktojë nëse simptomat shkaktohen nga katarakti dhe kur është momenti i përshtatshëm për ndërhyrje.
