Shkurt: Jo, perdja e syrit nuk hiqet me lazerin e syzeve. Kur njerëzit kërkojnë “perdja e syrit me lazer”, shpesh mendojnë për LASIK ose SMILE Pro. Këto ndryshojnë formën e korneës, “xhamit” të përparmë të syrit, dhe nuk e prekin thjerrëzën ku formohet perdja. Perdja e syrit (katarakti) hiqet me operacion: thjerrëza e turbulluar largohet dhe në vend të saj vendoset një lente artificiale. Lazeri përdoret në dy raste të tjera: në disa hapa të operacionit (lazeri femtosekond) dhe, muaj ose vite më vonë, te “perdja e dytë” (lazeri YAG).
Perdja e syrit me lazer: pse ngatërrohen tri procedura?
Fjala “lazer” përdoret për disa procedura të ndryshme të syve, dhe kjo krijon ngatërresë. Dikush ka dëgjuar për heqjen e syzeve me lazer, dikush për “operacion me lazer” të kataraktit, dikush për lazerin që bëhet pas operacionit. Janë tri gjëra të ndryshme, në tri pjesë të ndryshme të syrit.
| Procedura | Ku vepron | Çfarë bën | A heq perden? |
|---|---|---|---|
| LASIK / SMILE Pro | kornea | korrigjon numrin e syzeve | Jo |
| Lazeri femtosekond në operacionin e kataraktit | thjerrëza dhe kapsula | kryen disa hapa të operacionit | Ndihmon, por thjerrëza largohet gjithsesi me operacion |
| Lazeri YAG pas operacionit | membrana pas lentes artificiale | pastron “perden e dytë” | Trajton turbullimin që shfaqet pas operacionit |
1. Lazeri i syzeve (LASIK, SMILE Pro) nuk e heq perden
Kirurgjia refraktive me lazer — LASIK, Femto-LASIK ose SMILE Pro — e ndryshon formën e korneës që drita të fokusohet saktë. Qëllimi është të mos keni më nevojë për syze për miopi, hipermetropi ose astigmatizëm. Perdja e syrit nuk është në kornea, por në thjerrëzën që ndodhet më thellë, pas irisit. Prandaj këto procedura nuk e heqin dhe nuk e ngadalësojnë kataraktin.
Nëse keni edhe perde edhe numër syzesh, zgjidhja zakonisht është vetë operacioni i kataraktit: duke zgjedhur lenten e duhur artificiale, mjeku mund të korrigjojë njëkohësisht edhe numrin e syzeve. Për ata që duan më pak varësi nga syzet në të gjitha distancat ka edhe lentet multifokale, që nuk janë për çdo pacient.
2. Lazeri femtosekond gjatë operacionit të kataraktit
Në operacionin e zakonshëm, kirurgu i bën me instrumente prerjet e vogla dhe hapjen e kapsulës që mbështjell thjerrëzën. Pastaj e copëton dhe e thith thjerrëzën me ultratinguj (fakoemulsifikimi). Me lazerin femtosekond, disa nga këta hapa — prerjet, hapja e kapsulës dhe copëtimi i parë i thjerrëzës — bëhen nga lazeri, me planifikim kompjuterik.
Edhe me lazer, kirurgu e largon gjithsesi thjerrëzën e turbulluar dhe vendos lente artificiale. Pra, lazeri nuk e “shkrin” perden; ai e bën një pjesë të punës që përndryshe e bën kirurgu me dorë. Studimi i madh FEMCAT (The Lancet, 2020, 907 pacientë) nuk gjeti që lazeri të jepte rezultate më të mira se operacioni i zakonshëm. Udhëzimi britanik NICE e këshillon lazerin vetëm brenda studimeve klinike. Edhe një vlerësim i Akademisë Amerikane të Oftalmologjisë (AAO, 2022) arriti në përfundimin se të dyja metodat kanë siguri dhe rezultate po aq të mira, pa njërën më të mirë se tjetrën.
Në klinikën tonë, operacioni i kataraktit kryhet me fakoemulsifikim: me prerje të vogla dhe ultratinguj.
3. “Perdja e dytë” dhe lazeri YAG pas operacionit
Pas operacionit, lentja artificiale qëndron brenda kapsulës natyrale të thjerrëzës. Te disa pacientë, muaj ose vite më vonë, pjesa e pasme e kapsulës turbullohet dhe shikimi bëhet sërish i mjegulluar. Shumë e quajnë “perdja u kthye” ose “perdja e dytë”, por nuk është katarakt i ri — thjerrëza natyrale nuk rikthehet.
Ky turbullim trajtohet me lazer YAG: një procedurë rreth 5-minutëshe në klinikë, ku lazeri hap një dritare të vogël në membranën e turbulluar. Kur nuk ka probleme të tjera në sy, shikimi zakonisht përmirësohet brenda rreth dy ditësh. Ky është rasti kur mund të thuhet me të drejtë se “perdja hiqet me lazer”.
Si çdo procedurë, edhe lazeri YAG ka rreziqe, të cilat mjeku i shpjegon paraprakisht: rritje e presionit të syrit, ënjtje në sy, zhvendosje e lentes artificiale ose shkëputje e retinës. Nëse pas procedurës shihni një hije si perde, shumë pika të zeza ose shkëndija drite, kontaktoni menjëherë okulistin.
Kush e vendos metodën?
Metoda nuk zgjidhet nga reklama, por nga ekzaminimi i syrit: dendësia e perdes, gjendja e korneës, e retinës dhe e nervit optik, numri i syzeve dhe çfarë prisni nga shikimi pas operacionit. Para operacionit bëhen matje të veçanta (biometria) për të zgjedhur fuqinë e lentes. Si vendoset dhe si kryhet çdo hap në Tiranë e gjeni te faqja heqja e perdes së syrit — operacioni i kataraktit.
Pyetje të shpeshta
Nëse kam bërë LASIK vite më parë, a mund të operoj perden?
Po. Operacioni i kataraktit bëhet edhe pas LASIK-ut, por llogaritja e lentes kërkon matje të veçanta, ndaj tregojini mjekut që keni bërë lazer.
A mund të bëj lazer për syzet pas operacionit të perdes?
Ndonjëherë, nëse mbetet një numër i vogël syzesh, mjeku mund ta korrigjojë më vonë. Kjo vendoset pasi syri të jetë shëruar plotësisht.
A është operacioni me lazer më i sigurt?
Jo domosdoshmërisht. Siguria varet kryesisht nga ekzaminimi, nga përvoja e kirurgut dhe nga kujdesi pas operacionit.
Si e kuptoj nëse kam perde në sy?
Shenjat më të shpeshta janë shikimi i mjegulluar, dritat që verbojnë natën dhe ngjyrat e zbehta. I shpjegojmë te perdja e syrit: simptomat.
Burimet
- NHS — Cataract surgery
- NHS — Cataract surgery: recovery
- American Academy of Ophthalmology — What Is LASIK?
- American Academy of Ophthalmology — What Are Cataracts?
- Roberts et al., FEMCAT, The Lancet 2020;395:212-224
- NICE NG77 — Cataracts in adults, rekomandimi 1.6.1
- AAO Ophthalmic Technology Assessment, Lin et al., Ophthalmology 2022;129:946-954
- American Academy of Ophthalmology — What Is Posterior Capsulotomy?
Nuk jeni i sigurt cila procedurë ju duhet? Një ekzaminim i plotë tregon nëse keni perde në sy dhe cila zgjidhje është e duhura për ju. Na gjeni në Indian Eye Institute & Laser Center në Tiranë. Rezervoni vizitën · Tel. +355 67 503 0017
